امام علی بن موسی الرضا (ع) در یازدهم ذی‌القعده سال ۱۴۸ هجری قمری در مدینه منوره متولد شد. آن حضرت، فرزند امام موسی کاظم (ع) و بانویی پاک‌دامن به نام نجمه خاتون بودند و از همان سال‌های نخستین، در محیطی سرشار از عبادت، تقوا و معرفت رشد کردند. عمق دانش و قدرت استدلال ایشان در برابر عالمان و اندیشمندان، سبب شد در تاریخ اسلام به لقب «عالم آل محمد (ص)» شناخته شوند.

سیرهٔ امام رضا (ع)، آمیزه‌ای از عقلانیت و رأفت بود. روایت‌های متعدد از مناظرات علمی ایشان با پیروان ادیان و مکاتب مختلف در دربار مأمون، چهره‌ای فرهیخته و گفت‌وگوگرا از این امام همام ترسیم می‌کند؛ امامی که با استدلالی استوار و اخلاقی نرم، از حقیقت دین دفاع می‌کرد و در عین حال، در زندگی روزمره با مردم، به خوش‌خلقی، کرامت و رسیدگی به نیازمندان شناخته می‌شد.

در مقطع حساس تاریخ اسلام، مأمون عباسی برای کنترل موج محبوبیت اهل‌بیت (ع)، امام رضا (ع) را به اجبار از مدینه به خراسان فراخواند. این هجرت ناخواسته، هرچند با غربت و دوری از وطن همراه بود، اما پیوندی ماندگار میان مردم ایران و اهل‌بیت (ع) ایجاد کرد. مأمون در ادامه، در سال ۲۰۱ هجری قمری، ولایتعهدی را به صورت تحمیلی بر امام رضا (ع) عرضه کرد. با وجود آن‌که این مقام، ابزار سیاسی خلافت برای مهار جایگاه امام بود، حضور ایشان در این جایگاه به فرصتی برای تبیین معارف اصیل اسلامی و شناساندن چهره حقیقی اهل‌بیت (ع) تبدیل شد.

سرانجام، امام رضا (ع) در سال ۲۰۳ هجری قمری در شهر طوس، به شهادت رسیدند؛ شهادتی که بسیاری از منابع تاریخی آن را ناشی از توطئه و مسمومیت می‌دانند. پیکر مطهر ایشان در همان‌جا به خاک سپرده شد و طوسِ دیروز، به «مشهدالرضا»ی امروز بدل گشت؛ شهری که حرم مطهر امام رضا (ع) در آن، به یکی از بزرگ‌ترین و پرمراجعه‌ترین مراکز زیارتی جهان اسلام تبدیل شده است.

امروز، حرم رضوی نه تنها یک بنای مذهبی و تاریخی، بلکه پناهگاهی روحانی برای دل‌های خسته است؛ جایی که زائران، از نقاط مختلف ایران و جهان، برای طلب آرامش، توبه، دعا و تجدید عهد با معنویت، راهی مشهد مقدس می‌شوند. فرهنگ رضوی با تأکید بر خردورزی در دین‌داری، اخلاق نیکو، خدمت به مردم و حفظ کرامت انسان، همچنان الهام‌بخش جوامع مسلمان است و می‌تواند در روزگار پرآشوب کنونی، الگویی برای بازگشت به معنویت و اخلاق باشد.